“Neslin devamı için doğurganlığın 2,1’in altına düşmemesi gerekiyor”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye’de doğurganlık hızının son yıllarda ciddi biçimde gerilediğini belirterek, mevcut eğilimin devam etmesi durumunda ülke nüfusunun uzun vadede düşüşe geçeceği uyarısında bulundu. Yılmaz, 2024’te toplam doğurganlık hızının 1,48’e kadar düşmesinin, Türkiye’yi dünya genelindeki en hızlı gerileyen ülkelerden biri haline getirdiğini söyledi.

DOĞURGANLIK HIZINDAKİ GERİLEME REKOR SEVİYEDE

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından Ankara’da düzenlenen “Aile ve Nüfus On Yılına Doğru Uluslararası Sempozyumu”nun kapanış programında konuşan Cevdet Yılmaz, Türkiye’nin son yıllarda belirgin bir nüfus yavaşlaması yaşadığını vurguladı.

2017’de 2,08 olan toplam doğurganlık hızının 2024’te 1,48’e gerilediğini hatırlatan Yılmaz, Türkiye’nin Çin, Güney Kore, Arjantin ve Kuveyt’in ardından doğurganlık hızı en hızlı düşen beşinci ülke konumuna geldiğini ifade etti. Dünya ortalamasının 2,25 olduğuna dikkat çeken Yılmaz, mevcut eğilimin devamı halinde Türkiye’nin kısa süre içinde AB ortalamasının da altına ineceğini kaydetti.

“NESLİN DEVAMI İÇİN ALT SINIR 2,1”

Yılmaz, nüfusun kendini yenileyebilmesi için doğurganlık hızının 2,1’in altına düşmemesi gerektiğini vurguladı:

• Kadınlarda ilk evlenme yaşının 26’nın üzerine çıkması
• Erkeklerde bu yaşın 28’i aşması
• Doğumların ileri yaşlara kayması
• Gençlerin aile kurma kararlarının sosyolojik olarak gecikmesi

Bu etkenlerin nüfus yapısında hızlı bir dönüşüm yarattığını söyleyen Yılmaz, TÜİK’e göre Türkiye’nin ortanca yaşının önümüzdeki 10 yılda 40’a yaklaşacağının tahmin edildiğini aktardı.

NÜFUS PROJEKSİYONU: 2050’DE ZİRVE, 2100’DE GERİYE GİDİŞ

Yılmaz, TÜİK projeksiyonlarının mevcut doğurganlık eğilimi sürerse Türkiye’nin:

• 2050’li yılların ilk yarısında yaklaşık 94 milyon nüfusla zirveye ulaşacağını,
• 2100 yılında ise 77 milyon seviyesine gerileyeceğini öngördüğünü söyledi.

12. KALKINMA PLANI: DOĞURGANLIĞI YENİLEME DÜZEYİNİN ÜZERİNE ÇIKARMAK

Yılmaz, 2024–2028 dönemini kapsayan 12. Kalkınma Planı’nda doğurganlığın nüfusun yenilenme düzeyinin üzerine taşınmasının temel hedef olduğunu hatırlattı. Plan kapsamında:

• Doğum sonrası tek seferlik yardım 5 bin liraya çıkarıldı
• 2.çocuk için 5 yaşına kadar aylık 1.500 TL
• 3.ve sonrası için 5 yaşına kadar aylık 5.000 TL düzenli destek sağlanmaya başlandı
• Aile ve Gençlik Fonu ile faizsiz kredi uygulaması genişletildi
• 2025 sonu itibarıyla 42 binden fazla çifte 150 bin TL faizsiz kredi verildi

2026’da destek tutarları 200–250 bin TL’ye yükselecek.

SEZARYEN ORANLARINDA DÜNYA ZİRVESİ

Doğurganlık düşüşünün nedenlerinden birinin yüksek sezaryen oranları olduğunu vurgulayan Yılmaz, 2024 Sağlık İstatistikleri’ne göre Türkiye’de sezaryen oranının %61,2 olduğunu belirtti. Bu oran:

• Özel hastanelerde %80’in,
• Kamu hastanelerinde %50’nin üzerinde.

Bu düzeyin dünya ortalamasının iki katından fazla olduğuna dikkat çeken Yılmaz, normal doğumun teşvik edilmesinin öncelikli hedef olduğunu söyledi.

AİLEYİ GÜÇLENDİREN POLİTİKALAR GENİŞLETİLİYOR

Yılmaz, çok sayıda alanda kapsamlı reformlar yürütüldüğünü belirterek kamu kurumlarında:

• Kreş ve gündüz bakımevlerinin yaygınlaştırılması
• Sosyal konut projelerinde gençlere ve çok çocuklu ailelere özel kotalar ayrılması
• Aile odaklı sosyal hizmetlerin genişletilmesi

gibi uygulamaların hızlandırıldığını aktardı.

2025’in “Aile Yılı”, 2026–2035 döneminin ise “Aile ve Nüfus On Yılı” ilan edilmesinin bu alandaki kararlılığın göstergesi olduğunu vurguladı.

BAKAN GÖKTAŞ: “AİLEYİ GÜÇLENDİRMEK BİR BEKA MESELESİDİR”

Programda konuşan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ise doğurganlık hızının 71 ilde yenilenme düzeyinin altına düştüğünü belirtti. Göktaş:

• Tek kişilik hanelerin %20’ye yükseldiğini
• 81 ilde 15 bini aşkın aile odaklı faaliyet yürütüldüğünü
• Evlenecek gençlere ve anne-babalara desteklerin genişletildiğini

aktardı ve “Aileyi korumak bir beka meselesidir” ifadelerini kullandı.

Kaynak: Haber Merkezi