Emeklilik yaşını doldurmasına rağmen prim günü yetersiz kalan milyonlarca vatandaş için önemli bir hak bulunuyor. Sosyal Güvenlik Kurumu, şartları sağlayanlara yıllarca ödenen primleri toplu olarak geri ödüyor. Tutar, ödenen primlere göre yüz binlerce liraya ulaşabiliyor.
Türkiye’de birçok çalışan, emeklilik yaşını doldurmasına rağmen gerekli prim gün sayısını tamamlayamadığı için emekli maaşı alamıyor. Ancak bu durum, bugüne kadar ödenen primlerin kaybedildiği anlamına gelmiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre, belirli şartları taşıyan vatandaşlara “toptan ödeme” hakkı tanınıyor.
SGK sisteminde emekli maaşı bağlanamayan sigortalılar için alternatif bir yol bulunuyor. Emeklilik için gerekli yaş şartını tamamlamış ancak prim gün sayısı yetersiz kalan kişiler, dilekçe vererek bugüne kadar adlarına yatırılan primlerin iadesini talep edebiliyor.
Bu uygulama, özellikle uzun yıllar çalışmış ancak çeşitli nedenlerle primini tamamlayamamış kişiler için önemli bir maddi hak anlamına geliyor.
SGK’dan toplu ödeme alabilmek için üç temel şartın birlikte sağlanması gerekiyor:
Yaş şartının tamamlanmış olması
(Kadınlarda genellikle 58, erkeklerde 60 yaş ve üzeri)
Aktif sigortalı çalışmanın sona ermiş olması
(4A veya 4B kapsamında çalışmıyor olmak)
Emeklilik için gerekli prim gün sayısının tamamlanamaması
ve bu primin ileride de tamamlanmasının mümkün olmaması
Bu şartları taşımayan kişiler için toplu iade yapılmıyor.
Uzmanların özellikle altını çizdiği nokta şu:
SGK, bu ödemeyi kendiliğinden yapmıyor.
Hak sahiplerinin:
SGK’ya yazılı dilekçe ile başvurması
“Emekli olamadığım için primlerimin toptan ödenmesini talep ediyorum” ifadesini içeren resmi talepte bulunması gerekiyor.
Başvuru yapılmadığı sürece primler SGK sisteminde beklemeye devam ediyor.
Alınacak tutar, kişinin çalışma hayatı boyunca hangi statüde ve hangi tutarlardan prim ödediğine göre değişiyor.
SSK (4A) kapsamında çalışanlar
2008 öncesi: İşçi payı + işveren payının belirli bölümü
2008 sonrası: Sadece sigortalı adına yatırılan uzun vadeli primler
Bağ-Kur (4B) kapsamındakiler
Ödenen primlerin büyük bölümünü geri alabiliyor
Yüksek kazanç üzerinden uzun süre prim ödeyen kişilerde bu tutar, güncel hesaplamalara göre 300 bin TL ile 360 bin TL bandına kadar çıkabiliyor.
Toplu prim iadesi alan kişilerin, ilerleyen yıllarda yeniden sigortalı çalışarak emeklilik hakkı kazanması durumunda, daha önce aldıkları bu tutar emekli maaşından mahsup ediliyor. Bu nedenle karar verilmeden önce uzun vadeli plan yapılması öneriliyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, emeklilik ihtimali tamamen ortadan kalkmış kişilerin bu haktan yararlanmasının mantıklı olduğunu; ancak prim tamamlama şansı bulunanların acele karar vermemesi gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: SGK