Emeklilik için yaşını doldurduğu halde prim eksiği nedeniyle maaş bağlatamayan vatandaşlar için çıkış yolu belli oldu. Yıllarca Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenen primler, belirli şartlar dahilinde toplu nakit olarak iade alınabiliyor.

Çalışma hayatı boyunca emeklilik hayaliyle prim ödeyen ancak çeşitli sebeplerle gün sayısı eksik kalan binlerce kişi için SGK’nın “Toptan Ödeme” sistemi büyük bir fırsat sunuyor. Sosyal güvenlik sisteminde parası biriken fakat maaş hakkı kazanamayanlar, bu birikimlerini içeride bırakmak zorunda değil. Yasalarla güvence altına alınan bu hak, emeklilik ümidi kalmayan vatandaşların toplu bir ödeme alarak ekonomik nefes almasını sağlıyor. Ancak bu süreci başlatmadan önce, parayı geri almanın gelecekteki emeklilik haklarını nasıl etkileyeceğini iyi analiz etmek gerekiyor.

PRİM İADESİ ALMANIN ÜÇ TEMEL ŞARTI

Halk arasında “toplu para iadesi” olarak bilinen bu haktan yararlanabilmek için devletin belirlediği bazı keskin sınırlar bulunuyor. Sadece şu üç şartı aynı anda taşıyanlar başvuru yapabiliyor:

Mevcut olarak sigortalı bir işte çalışmıyor olmak veya kendi iş yerini kapatmış olmak.

Emeklilik için belirlenen yaş sınırına (Kadınlarda 58, erkeklerde 60) ulaşmış olmak.

Yaş şartı tamamlanmasına rağmen, maaş bağlanması için gereken toplam prim gün sayısını dolduramamış olmak.

HANGİ ÖDEMELER KESİNTİSİZ GERİ ALINABİLİR?

SGK, hesabınızda biriken her kalem parayı iade etmiyor. Geri ödeme planı sadece “Uzun Vadeli Sigorta Kolları” denilen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primlerini kapsıyor. Vatandaşların sağlık hizmetlerinden faydalanmasını sağlayan GSS primleri ile işsizlik sigortası ödemeleri bu iadenin dışında tutuluyor.

DİLEKÇE VERMEYEN BU PARAYI ALAMIYOR

Biriken primlerin iadesi SGK tarafından otomatik olarak yapılmıyor. Hak sahiplerinin bizzat harekete geçmesi şart. İkamet ettiğiniz bölgedeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya en yakın merkeze giderek yazılı bir dilekçe ile başvuruda bulunmanız gerekiyor. İnternet ortamında dolaşan “isim listesi” haberlerine itibar etmeden, doğrudan kurumla iletişime geçmek en güvenli yol olarak öne çıkıyor.

KRİTİK UYARI: EMEKLİLİK SÜRENİZ SIFIRLANABİLİR

Toplu ödeme almadan önce mutlaka bir uzmana danışmanızda fayda var. Çünkü primlerinizi geri aldığınız an, o güne kadar olan tüm hizmet süreniz sistemde sıfırlanıyor. İleride maddi durumunuz düzelip yeniden emekli olmak isterseniz, aldığınız bu parayı “ihya” yani canlandırma sistemiyle faizli bir şekilde geri ödemeniz gerekiyor. Bu nedenle, parayı çekmeden önce doğum veya askerlik borçlanması gibi yöntemlerle emekli olup olamayacağınızı teyit etmeniz büyük önem taşıyor.

VEFAT EDEN SİGORTALININ YAKINLARI DA BAŞVURABİLİR

Sadece sigortalının kendisi değil, vefat eden kişinin ailesi de bu haktan yararlanabiliyor. Eğer vefat eden kişinin prim günü, eşine veya çocuklarına “ölüm aylığı” bağlamaya yetmiyorsa, hak sahipleri kuruma başvurarak içerideki birikmiş tutarı toplu olarak tahsil edebiliyor.

Yazan: Ayşe Kara