Halk WiFi’sinde Haber ve Bankacılık İşlemi Yaparken Ne Kadar Güvende Kalırsınız
Kafe, AVM ve otobüs WiFi ağlarında haber okurken ya da bankacılık yaparken doğan riskleri anlatır, VPN ve sahte ağlara karşı pratik önlemler sunar.
Kafede sipariş beklerken telefona uzanırsınız, bu çok normal. AVM’de mola verip ağa bağlanmak da aynı şekilde doğal gelir. Ücretsiz WiFi hız kazandırır, ama bazen görünmeyen bir bedel çıkarır.
Çoğu kişi birkaç dakika gündeme bakar. Sonra yerel haber akışını Kastamonu haberleri sayfalarından kontrol eder ve ardından banka uygulamasına girer, işini bitirir ve çıkar. İşte saldırganlar tam da bu akışı sever.
Halk WiFi’si çoğu zaman paylaşımlı bir ortam gibi çalışır. Sizinle birlikte aynı ağa çok sayıda cihaz girer. Ağ sahibi iyi niyetli olsa bile ağın içi her zaman güven vermez.
Halk WiFi’sinde Risk Nasıl Oluşur?
Evde modemi siz yönetirsiniz ve ayarlar sizde durur. Kafede ise ağın kurallarını başkası belirler. Bu küçük fark, kontrol duygusunu hızlıca azaltır.
Risk iki yerden büyür. İlk olarak, aynı ağdaki biri trafiğinizi izlemeyi deneyebilir. İkinci olarak, bağlandığınız ağ sahte çıkabilir. İki durum da günlük kullanıcıyı doğrudan hedef alır.
- Şifreleme zayıf olursa veriyi yakalamak kolaylaşır.
- Yönlendirme değişirse sahte bir sayfaya gidebilirsiniz.
- Cihaz otomatik bağlanırsa yanlış ağa sessizce geçebilir.
Haber Okurken Sessizce Toplanan Veriler
Haber okumak, bankacılık kadar hassas görünmeyebilir. Yine de gezinme alışkanlıklarınız iz bırakır ve zamanla şekillenir. Hangi başlığa tıkladığınız bile küçük bir profil çıkarabilir.
Açık ağlarda saldırganlar bazen trafiğe içerik eklemeyi dener. Bu durumda sayfada fazladan reklam görebilirsiniz. Daha kötüsünde sizi benzer görünen bir adrese itmeye çalışırlar.
Adres çubuğuna bakmak basit ama güçlü bir kontroldür. Kilit simgesi size şifreli bağlantıyı gösterir. HTTPS veri gizliliğini ve bütünlüğünü güçlendirir. Doğru alan adını da adres çubuğunda netçe görürsünüz.
Bankacılık İşlemlerinde Kritik Tehditler
Banka uygulamaları genelde güçlü şifreleme kullanır ve bunu siz fark etmezsiniz. Bu sayede yolda veriyi okumak isteyen kişiye karşı koruma sağlarsınız. Yine de halk ağında risk tamamen kaybolmaz.
Asıl tehlike çoğu zaman kullanıcı davranışından çıkar. Sertifika uyarısını kapatıp devam etmeyi seçebilirsiniz. Sahte bir ekrana bilgilerinizi yazabilirsiniz. Bu iki adım, en sağlam şifrelemeyi bile boşa düşürür.
- Giriş ekranı beklenmedik görünürse işlemi durdurun.
- Uygulama fazladan izin isterse şüphe duyun.
- Onay bildirimlerini okumadan geçmeyin.
Sahte Erişim Noktaları Evil Twin Tuzağı
Saldırgan mekânın ağ adını taklit eder ve listeye benzer bir isim ekler. Siz de acele edince yanlış olana dokunabilirsiniz. Böyle anlarda hata çok kolay gelir.
Bağlanınca bir portal sayfası açılabilir ve sizden giriş isteyebilir. Bazen eposta sorar, bazen sosyal medya ile giriş önerir. Bu sayfa banka parolası isterse durum çok netleşir. Çünkü halk WiFi’si bankacılık şifresi toplamaz.
Basit bir alışkanlık işinizi kolaylaştırır. Ağ adını çalışanlardan teyit edin ve rastgele seçim yapmayın. Daha önce kaydettiğiniz ağlarda otomatik bağlanmayı kapatın. Bu küçük adımlar birçok tuzağı keser.
VPN Ne Kadar Korur?
VPN cihazınız ile VPN sunucusu arasında şifreli bir tünel kurar. Doğru kurulumla trafiği cihazdan çıkmadan şifreleyebilirsiniz. Bu durum açık ağlarda size ciddi bir avantaj verir.
Yine de VPN her sorunu tek başına çözmez. Yanlış siteye girerseniz VPN sizi durdurmaz. Sahte ekrana bilgiyi yazarsanız veri doğrudan saldırgana gider. Bu noktada VPN etkisini kaybeder.
VPN seçerken biraz mantık yürütmek gerekir. Trafiğiniz tek bir noktadan geçer ve orası önem kazanır. Bu yüzden güvenilir, şeffaf ve bilinen sağlayıcılara yönelmek daha güvenli durur.
IP ve DNS Sızıntısı Neyi Açığa Çıkarır?
VPN açıkken bile bazı sorgular tünelin dışına kaçabilir. İnsanlar buna sızıntı der ve genelde can sıkıcı olur. Özellikle DNS sorguları dışarı çıkarsa, hangi siteye gittiğiniz görünür olabilir.
Bunu anlamanın basit bir yolu var. IP adresim sitesine girip görünen adresi not edersiniz. Sonra VPN açıkken yeniden bakarsınız ve iki sonucu kıyaslarsınız. İki sonuç aynıysa ayarları kontrol etmek iyi olur.
Bir diğer konu takip edilebilirliktir ve çoğu kişi bunu gözden kaçırır. Cihazlar ağlara bağlanırken bir donanım adresi taşır. Yeni sistemler bu adresi gizlemek için rastgeleleştirme kullanır. Bu özellik iz sürmeyi zorlaştırır.
Telefon ve Dizüstünde Hızlı Güvenlik Ayarları
Güvenlik tek bir ayarla gelmez, bunu muhtemelen siz de bilirsiniz. Küçük ayarların toplamı daha rahat hissettirir. USOM’un bireysel önerileri de bu bakışı destekler.
Halk ağını kullanmanız gerekirse şu adımlar işinize yarar.
- Otomatik bağlanmayı kapatın.
- Dosya paylaşımını ve ağ keşfini kapalı tutun.
- Güncellemeleri evde ya da mobil veride yapın.
- Banka işlemlerini mümkünse mobil veriyle yapın.
- İki aşamalı doğrulamayı açık tutun.
Dizüstünde çalışıyorsanız ağ profilini herkese açık seçin ve riski azaltın. Güvenlik duvarını açık tutun ve devre dışı bırakmayın. Tarayıcıya şifre kaydetme alışkanlığını da mümkün oldukça sınırlayın.
Kişisel Veriler ve Hukuki Çerçeve
Açık ağlarda sadece şifreler değil, kişisel veriler de risk taşır. Konum, cihaz bilgisi ve alışkanlıklar birleşince daha anlamlı bir tablo çıkar. Bu yüzden küçük izler bile değer kazanır.
Bu noktada kurumların yayınladığı rehberler yol gösterir. KVKK’nın veri güvenliği rehberleri teknik ve idari tedbirleri birlikte ele alır. Kullanıcı tarafında dikkat çoğu zaman ilk savunma olur.
Gerçek Hayattan Kısa Bir Senaryo
Otobüs beklerken WiFi ağına bağlandınız ve listede iki benzer ağ gördünüz. Siz daha güçlü çekeni seçiyorsunuz ve hızlıca devam ediyorsunuz. Tam da bu hız bazen sorun çıkarır.
Bir sayfa açılıyor ve sizden giriş istiyor. O anda banka işlemi yapmanız gerektiğini düşünün. En güvenli hamle birkaç dakika mobil veriye geçmektir. İş bitince tekrar ağa dönebilirsiniz.
Bu geçiş küçük görünür ama etkisi büyüktür. Çünkü saldırgan kısa bir dalgınlık arar. Siz rutini değiştirince fırsat penceresini kapatırsınız.
Mobil Veri ve Kişisel Hotspot Ne Zaman Daha Mantıklı?
Halk ağının tek alternatifi ev WiFi’si değildir. Mobil veri çoğu zaman daha kontrollü bir hat sunar. Özellikle para transferi ve kart işlemlerinde bu tercih rahatlatır.
Kişisel hotspot da işe yarar ve çoğu kişi bunu pratik bulur. Kendi telefonunuzdan açtığınız bağlantı, kafedeki ortak ağdan ayrı durur. Yine de hotspot şifresini güçlü tutmak gerekir. Yakındaki biri deneme yapmayı seçebilir.
Karar vermeyi kolaylaştıran basit bir eşik var. Eğer işlem geri döndürülemezse daha güvenli bağlantıyı seçin. Şifre değişimi, yeni cihaz tanımı ve yüksek tutarlı transfer buna girer.
- Yeni bir ağa ilk kez bağlanıyorsanız finansal işlem yapmayın.
- Cihaz uyarı veriyorsa bağlantıyı değiştirin.
- Ağ adı ve portal sayfası şüpheliyse vazgeçin.
Rahatlığınızı Bozmadan Güvende Kalmak
Halk WiFi’sini tamamen yasaklamanız gerekmez, sadece bilinçli kullanın. Ne yaptığınızı bildikçe risk düşer ve içiniz rahatlar. Haber okumak genelde daha düşük riskli bir iş gibi durur.
Bankacılıkta ise bağlantı seçimi fark yaratır. Mobil veri çoğu zaman daha temiz bir yol sunar. WiFi kullanacaksanız VPN, doğru adres kontrolü ve uyarılara dikkat birlikte çalışır.
Günün sonunda mesele panik yapmak değil. Mesele alışkanlığı biraz daha bilinçli kurmak. Böyle yapınca kafe de AVM de daha rahat hissettirir.
KARTAL'DA HAVA
BLOG
YAZARLAR
